COP NEDİR
Dünya’nın iklimi benzeri görülmemiş bir hızla değişiyor. Bu küresel krize karşı uluslararası toplumun en önemli yanıtı ise her yıl düzenlenen ve “COP” olarak bilinen büyük zirveler serisidir.
COP NEDİR? İKLİM DEĞİŞİKLİĞİYLE KÜRESEL MÜCADELE
COP, “Conference of the Parties” ifadesinin kısaltmasıdır. İklim değişikliği bağlamında bu “Taraflar”, 1992 yılında oluşturulan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ni (UNFCCC) imzalayan ülkelerdir. Yaklaşık 200 ülke ve Avrupa Birliği’nin taraf olduğu COP, küresel ısınma konusunda dünyadaki en yüksek karar alma mekanizmasıdır.
UNFCCC’nin temel amacı, insan faaliyetlerinin iklim sistemi üzerindeki tehlikeli etkilerini önleyecek seviyede sera gazı yoğunluklarını istikrara kavuşturmaktır. COP toplantıları numaralandırılarak düzenlenir. Örneğin, COP21 Paris Anlaşması ile sonuçlanmış, COP28 ise fosil yakıtlardan kademeli çıkış konusuna odaklanmıştır.
Ülkeler Neden Her Yıl COP’ta Bir Araya Geliyor?
İklim değişikliği sınır tanımayan bir sorundur; bir ülkedeki fabrika, başka bir ülkede deniz seviyesinin yükselmesine neden olabilir. Hiçbir ülke atmosferi tek başına koruyamaz. Bu nedenle COP, ülkeler için küresel bir müzakere masası işlevi görür.
Zirvelerin amacı; ülkelerin iklim hedeflerine ne ölçüde ulaştığını değerlendirmek ve sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik daha iddialı kurallar üzerinde uzlaşmaktır. COP, gezegenin sağlığı için yıllık bir yol haritası ve aynı zamanda diplomatik baskı platformudur.
COP ZİRVELERİNİN TEMEL AMAÇLARI
Her COP toplantısının özel bir gündemi olsa da genel hedefler dört ana başlıkta toplanır
Azaltım
Küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırmak için emisyonların düşürülmesi
Uyum
Sel, kuraklık ve aşırı hava olaylarından etkilenen kırılgan toplumların desteklenmesi ve adil dönüşümün sağlanması.
İKLİM FİNANSMANI
Gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkelere yeşil dönüşüm için mali destek sunması
İŞ BİRLİĞİ
Uluslararası iklim hukukunun teknik kurallarının tüm tarafların eşit katılımıyla belirlenmesi
COP ZİRVELERİ GERÇEKTEN SONUÇ ÜRETİYOR MU?
Eleştirmenler COP zirvelerini sıkça “çok konuşma, az eylem” olarak nitelendirir ve küresel emisyonların hâlâ artıyor olmasına dikkat çeker. Ancak bu zirveler olmasaydı Paris Anlaşması ya da 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma taahhüdü gibi kararlar da olmazdı.
COP’lar, en küçük ada devletleri ile dünyanın en büyük ekonomilerini aynı platformda buluşturarak liderleri çevre politikalarını küresel ölçekte savunmaya zorlayan nadir alanlardır.